6 Wonen, leefbaarheid en recreatie

Wat willen we bereiken?

Wij willen dat iedere inwoner van Horst aan de Maas in een passende en betaalbare woning kan wonen. We bouwen primair voor de lokale behoefte, met aandacht voor eigen inwoners en doorstromers, maar zijn ons bewust van de regionale vraag
Woningbouw zien we als sleutel voor leefbare kernen en daarom bouwen we – naast de grotere projecten – ook met impact. We bouwen groene en veilige wijken met voldoende ruimte voor ontmoeting. We revitaliseren daar waar nodig, bouwen aan sterke gemeenschappen en het behoud van voorzieningen.

We zetten in op kwaliteit en betaalbaarheid van woningen en stimuleren doorstroming. De gemeente neemt hierbij nadrukkelijk regie op de woningbouwontwikkeling en stuurt actief op aantallen, type woningen en tempo, in nauwe samenwerking met corporaties en marktpartijen. Om in de totale woningbehoefte te voorzien werken we met een duidelijke woningbouwprogrammering. We realiseren grotere woningbouwlocaties, kleinere uitbreidingen en benutten gelijktijdig de kansen van inbreiding, transformatie en innovatieve woonconcepten, zodat er sneller en flexibel gebouwd kan worden. Projecten met een grote maatschappelijke waarde krijgen prioriteit. Hiermee geven we invulling aan de motie bouwen met impact. We blijven innoveren en kijken hoe we zaken kunnen versnellen / verbeteren.

Wat gaan we er voor doen?

• We brengen meer balans aan op de woningmarkt door te bouwen en voor te sorteren op de toekomst. We onderzoeken in hoeverre dit mogelijk is binnen de bestaande capaciteit.
• We werken aan tientallen woningbouwprojecten, zowel in eigen beheer als faciliterend, op basis van een duidelijke woningbouwprogrammering. We zorgen dat het juiste type woningen wordt toegevoegd passend bij de behoefte.
• Binnenstedelijke ontwikkelingen laten we zoveel als mogelijk aan de markt en bij uitbreiding pakken we als gemeente zelf regie, door de inzet van ruimtelijke instrumenten en het grondbedrijf.
• We onderzoeken de mogelijkheden om te werken met vaste ruimtelijke adviseurs, zodat snelheid in de ruimtelijke procedures worden geborgd.
• We stimuleren met name het realiseren van betaalbare woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens en nultredenwoningen omdat daar een groot te kort in is in de huidige woningvoorraad.
• We implementeren een Woonfonds binnen de gemeente dat we inzetten om onhaalbare woningbouwprojecten te stimuleren.
• We verbeteren het beleid ten aanzien van het beter benutten van de bestaande voorraad.
• We geven uitvoering aan de huisvestingsverordening die in 2026 is ingegaan en op basis waarvan schaarse sociale huurwoningen worden toegewezen.
• We gaan door met het verstrekken van startersleningen om kansen van koopstarters op de woningmarkt te vergroten.
• We zetten bewustwordingscampagnes in om jongeren en ouderen voor te bereiden op toekomstig wonen.
• We geven vorm aan een actiever grondbeleid en betaalbaarheidsinstrumentarium en werken dit uit.
• We werken een pilot bouwen met impact uit, conform de aangenomen motie.
• We blijven actief zoeken naar oplossingen voor de uitdagingen rondom gewasbeschermingsmiddelen.
• We versterken onze aanpak van de revitalisering van wijken.

Wat willen we bereiken?

Leefbare en toekomstbestendige dorpen vormen het hart van Horst aan de Maas. Inwoners moeten prettig kunnen wonen, elkaar ontmoeten, zich verbonden voelen met hun omgeving en actief kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Leefbaarheid ontstaat niet alleen door een goede woonomgeving, maar ook door sterke sociale netwerken, bereikbare voorzieningen en voldoende mogelijkheden om mee te doen en te sporten
Binnen de transformatie van zorg naar positieve gezondheid speelt leefbaarheid een belangrijke rol. Sterke gemeenschappen zorgen ervoor dat inwoners elkaar weten te vinden, naar elkaar omzien en ondersteuning dichtbij huis beschikbaar is. Daarmee versterken we de veerkracht van inwoners en kernen en voorkomen we waar mogelijk dat zwaardere ondersteuning nodig is.
Omdat iedere kern haar eigen identiteit, kwaliteiten en uitdagingen heeft, werken we gebiedsgericht en leggen we de ruimtelijke puzzel. Samen met inwoners, verenigingen en andere lokale partners kijken we wat nodig is om de leefbaarheid te versterken en de kern toekomstbestendig te houden. Daarbij geven we ruimte aan initiatief vanuit de gemeenschap en stimuleren we zelfsturing. We geloven dat inwoners vaak zelf het beste weten wat er nodig is voor hun dorp of wijk en ondersteunen hen om daarin verantwoordelijkheid te nemen en richting te geven aan de toekomst van hun gemeenschap. Zoals bijvoorbeeld in America waar we samen met het dorp en gebruikers kijken naar investeringen voor de leefbaarheid voor de toekomst.  
Hier start een haalbaarheidsstudie naar een plek waar onderwijs en ontmoeten samenkomen en onderzoeken ze de mogelijkheid van het toevoegen van sport hierbij. Dit sluit aan bij het accommodatiebeleid om multifunctioneel gebruik te maken van accommodaties en ontmoeten te stimuleren.  
Onze gebiedsmakelaars spelen hierin een belangrijke rol door inwoners, organisaties en initiatieven met elkaar te verbinden en de samenwerking binnen de kernen te versterken. Verenigingen, sport, kunst en cultuur en andere ontmoetingsactiviteiten vormen een belangrijke basis voor sterke gemeenschappen. Hier ontstaan contacten, wordt talent ontwikkeld, voelen inwoners zich verbonden met hun dorp en krijgen mensen de kans om actief mee te doen. Door deze sociale infrastructuur te versterken, bouwen we aan vitale kernen waarin inwoners van alle leeftijden prettig kunnen wonen, leven en naar elkaar omzien.

Wat gaan we er voor doen?

• Waar nodig ondersteunen en versterken we verenigingen, gemeenschappen en lokale netwerken als dragers van leefbaarheid in onze dorpen.
• We werken aan de ruimtelijke opgaven in de verschillende dorpskernen en leggen de puzzel voor de toekomst.
• We signaleren vroegtijdig wanneer inwoners extra ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen en leiden hen toe naar passend aanbod.
• We geven uitvoering aan het Cultuurprogramma 2030 via de vier programmalijnen:
  • We zetten kunst en cultuur als middel in voor ontmoeting, gezondheid, talentontwikkeling en maatschappelijke participatie, en daarmee voor de beweging van zorg naar gezondheid.
  • Een sterk verenigingsleven in de dorpskernen, waarbij we organisaties triggeren, inspireren en ondersteunen om na te denken over hun toekomst.
  • We investeren in een doorlopende cultuurlijn en hebben extra aandacht voor kinderen en jongeren, zodat zij hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen.
  • We ondersteunen Museum de Locht en de Kantfabriek bij het voortzetten van haar maatschappelijke, educatieve en culturele activiteiten.
• Samen met de Noord-Limburgse gemeenten bereiden we de overgang naar één streekomroep voor en voeren we de vervolgstappen uit.
• We stimuleren sport en bewegen als onderdeel van positieve gezondheid en zetten in op een leven lang bewegen. Sport kan daarbij ook een doel op zich zijn: zien sporten, doet sporten.
• We stimuleren eigen regie, zelfsturing en lokaal eigenaarschap binnen dorpen en wijken.
• We borgen activiteiten duurzaam binnen verenigingen, scholen en gemeenschappen.
• We werken met dorpsprofielen en zijn in alle dorpen aan de slag met de doorvertaling daarvan in een dorpsfocus, passend bij de werkwijze van het dorp.
• We herzien enkele subsidieregelingen zodat deze beter aansluiten bij de behoeften van verenigingen en vrijwilligersorganisaties.
• We ondersteunen verenigingen met ‘Sleutel aan je vereniging’ bij het versterken van hun toekomstbestendigheid.
• We werken vanuit een leefbaarheidsagenda en een dorpenfonds om lokale initiatieven en leefbaarheid verder te versterken.
• We betrekken inwoners actief bij vraagstukken rondom de leefbaarheid en toekomst van hun dorp of wijk.
• We voeren in 2027 een pilot burgerberaad uit.
• We verkennen het opstellen van een inclusieagenda, waarin we vastleggen hoe we werken aan een toegankelijke en inclusieve gemeente voor iedereen.

Wat willen we bereiken?

Voor nu en toekomstige generaties is het belangrijk dat we zorgvuldig omgaan met ons erfgoed. Daarom is het belangrijk dat we historische bouwwerken, archeologische vondsten en waardevolle elementen in ons landschap behouden, versterken, (digitaal) toegankelijk en herkenbaar maken én houden. In het programma Erfgoed is een uitvoeringsagenda opgenomen, met een planning van uit te voeren maatregelen tot en met 2029. In 2027 gaan we verder met investeren in een subsidie- en stimuleringsmaatregel ten behoeve van het behouden, herstellen en versterken van het erfgoed. Daarnaast borgen we de erfgoedwaarden in het omgevingsplan en herijken we de lijst met karakteristieke en monumentale panden. Ook starten we met een verdere uitwerking voor de instandhouding van historische begraafplaatsen en kerkhoven. Dit in relatie met diverse herbestemmingsopgaven van kerken.

Wat gaan we er voor doen?

• We voeren het Programma Erfgoed uit.

Wat willen we bereiken?

Recreatie en toerisme is een tweede belangrijkste sector van  onze economie en dragen bij aan de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van Horst aan de Maas. De sector zorgt voor werkgelegenheid, bestedingen bij lokale ondernemers en draagt bij aan het behoud van voorzieningen, horeca en recreatieve mogelijkheden voor inwoners en bezoekers. Daarmee levert de vrijetijdseconomie een belangrijke bijdrage aan de vitaliteit van onze kernen.
We zetten in op ontwikkelingen die passen bij de schaal en het karakter van onze kernen. Recreatie raakt veel thema’s: wonen, natuur, verkeer, cultuur en economie. De impact verschilt per gebied, daarom kiezen we voor een gebiedsgerichte aanpak. We bieden ruimte aan initiatieven die passen bij hun omgeving, terwijl grootschalige ontwikkelingen worden geconcentreerd in de toeristische zone rondom De Peelbergen.
Samen met ondernemers en (regionale) partners werken we aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig recreatief aanbod. Door te investeren in kwaliteit en onderscheidend vermogen versterken we niet alleen de vrijetijdseconomie, maar ook de maatschappelijke meerwaarde daarvan voor Horst aan de Maas.

Wat gaan we er voor doen?

• We stellen het Omgevingsprogramma Vrijetijdseconomie met uitvoeringsagenda op, waarin we onze ambitie voor de komende jaren uitwerken en beschrijven welke taken en projecten we oppakken, bijvoorbeeld een ontmoetingsplek voor recreatie en toerisme in relatie tot educatie en natuur.

Het toeristisch gebied De Peelbergen krijgt hierin een belangrijke plek en werken hiervoor een visie 2.0 uit.

• We ontwikkelen een innovatiefonds recreatie en toerisme
• We verstrekken subsidies aan initiatieven die de toeristisch-recreatieve sector versterken.
• We zetten de gezamenlijke regionale koers op het gebied van regiomarketing voort.
• We geven extra aandacht aan de wandel-, fiets-, mountainbike- en ruiterroutes door deze te verbinden en nieuwe aan te leggen.
• We versterken de samenwerking tussen de diverse partijen in de lokale vrijetijdssector door onder andere netwerkbijeenkomsten.
• We stellen het ontwikkelkader Kasteelpark Ter Horst op dat de visie naar concrete spelregels en beoordelingscriteria vertaalt.
• We werken naar een verbreding van het toeristisch aanbod zoals theater, musea en kunst in de openbare ruimte.
• In 2028 differentiëren en verhogen we de toeristenbelasting. De extra opbrengsten worden ingezet voor investeringen in recreatie, toerisme, voorzieningen, infrastructuur en de kwaliteit van de leefomgeving, zodat inwoners én bezoekers hiervan profiteren.

Wat willen we bereiken?

De openbare ruimte is van essentieel belang voor de kwaliteit van onze leefomgeving. Van dorpspleinen en woonstraten tot parken, speelvoorzieningen, fietsverbindingen en groenvoorzieningen: de inrichting van de openbare ruimte bepaalt in belangrijke mate hoe wij wonen, werken, ontmoeten en recreëren. Een aantrekkelijke, veilige en goed onderhouden openbare ruimte versterkt de identiteit van onze kernen en draagt bij aan de leefbaarheid van Horst aan de Maas. Tevens is dit het visitekaartje van onze gemeente en biedt het ook bezoekers ruimte om te genieten van een prettige en gezonde omgeving.
De openbare ruimte draagt niet alleen bij aan het welzijn van onze inwoners, maar speelt ook een belangrijke rol bij maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, hittestress, verkeersveiligheid, wateroverlast en watertekort. Daarnaast moeten we blijven investeren in duurzame oplossingen en werken vanuit een gebiedsgerichte aanpak waarin functionaliteit, kwaliteit, veiligheid en uitstraling zorgvuldig met elkaar in balans worden gebracht. Samenhang met wonen, mobiliteit, gezondheid, duurzaamheid en economische ontwikkeling is hierbij belangrijk. Een kwalitatief hoogwaardige openbare ruimte vormt immers de basis voor een aantrekkelijke, gezonde en toekomstbestendige gemeente.
Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en regionale partners werken wij aan een openbare ruimte die uitnodigt, verbindt en inspireert. Daarbij kiezen wij voor een integrale aanpak waarin de belangen van de verschillende disciplines zorgvuldig worden afgewogen. Door kennis te delen, initiatieven te ondersteunen en krachten te bundelen, bouwen wij gezamenlijk aan een leefomgeving die schoon, veilig, bereikbaar en aantrekkelijk is.
Zo creëren wij een gemeente waarin leefbaarheid, duurzaamheid en ontwikkeling hand in hand gaan en waarin de openbare ruimte een belangrijke bijdrage levert aan het welzijn van inwoners en de kwaliteit van onze leefomgeving, nu en in de toekomst.

Wat gaan we er voor doen?

• We zorgen voor leefbare wijken met voldoende ruimte voor groen, water en ontmoeting en spelen.
• We actualiseren het Tractiebeheerplan.
• We brengen het speelbeleid bij de tijd en geven invulling aan het speelbeheerplan 2027 - 2030 en zorgen dat dorpen zelf meer invloed krijgen op speel- en beweegvoorzieningen in hun omgeving.
• We realiseren het beheerplan wadi's en buffers.
• We realiseren landschapselementen in openbare ruimte daar waar mogelijk.
• We realiseren beheer en onderhoud na aanleg natuur en watersystemen.
• We bereiden ons voor op extreme weersomstandigheden.
• De toegankelijkheid van trottoirs, oversteekplaatsen en openbare ruimte is en blijft goed voor mensen met een beperking.
• We monitoren het onderhoud van bestaande infrastructuur en zorgen dat dit op peil blijft.
• We onderzoeken het effect van nieuwe wetgeving voor de onkruidbestrijding op verhardingen.

Wat willen we bereiken?

De gemeente beheert en verhuurt haar maatschappelijk vastgoed ten behoeve van het realiseren van maatschappelijke doelen, zoals het ondersteunen van een leefbare samenleving. We streven daarbij naar een toekomstbestendige portefeuille die multifunctioneel, duurzaam en toegankelijk is. We sluiten aan bij de beleidskaders die de gemeente kent, we ontwikkelen nieuwe beleidskaders die het maatschappelijke voorzieningenniveau ondersteunen en zetten in op energie en circulariteit. Gemeentelijke gebouwen en voorzieningen worden doelmatig, efficiënt en financieel verantwoord beheerd. We sluiten aan bij de behoeften van inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties en gemeentelijke dienstverlening. Daarbij staat het creëren van maatschappelijke waarde centraal.

Wat gaan we er voor doen?

• We verbouwen het gemeentehuis.
• We actualiseren het accommodatiebeleid.
• We stellen verhuurbeleid op.
• We stellen maatschappelijk vastgoedbeleid op.
• We onderzoeken een structurele bekostiging voor kunst in de openbare ruimte.
• We onderzoeken de toekomst van zwembad de Berkel.
• We schrappen de taakstelling "inkomsten verhogen zwembad/ sportaccommodaties".