Paragrafen

De zorg voor het openbaar groen vinden wij belangrijk. Groen draagt bij aan de kwaliteit van de leefomgeving en het welzijn van inwoners. Groen zorgt voor een aantrekkelijke woon- en leefomgeving, verfraaiing van de kernen, vermindering van hittestress, een groter waterbergend vermogen en meer biodiversiteit.

Onderhoudsniveaus

Niet al het groen in onze gemeente wordt even intensief onderhouden. De verschillende onderhoudsniveaus voor het openbaar groen zijn vastgelegd in de groenstructuurvisie. De onderhoudsniveaus zijn gebaseerd op landelijke richtlijnen van het CROW:

• Niveau A: hoog onderhoudsniveau. Het groen is strak en verzorgd, met weinig tot geen onkruid.

• Niveau B: basisniveau. Het groen is netjes en verzorgd. Beperkt onkruid is toegestaan en het onderhoud is regelmatig, maar niet intensief.

• Niveau C: sober onderhoud. Er is meer onkruid toegestaan en het groen oogt minder strak en verzorgd.

Voor de centrums, hoofdgroenstructuren en groene parels hanteren we onderhoudsniveau A.
Voor woonwijken geldt onderhoudsniveau B en voor bedrijventerreinen niveau C.

In de huidige begroting zijn middelen opgenomen om de kwaliteit en het onderhoudsniveau van het openbaar groen verder te verbeteren. Hierbij zetten we in op:

• Uitbreiding van gebieden die vallen binnen de hoofdgroenstructuur en groene parels
• Het aanpassen van bestaand en nieuw groen om de biodiversiteit te vergroten
• Het verminderen van hittestress
• Het klimaatbestendiger maken van de openbare ruimte

1. Beheerplan Openbaar Groen

Het Beheerplan Openbaar Groen 2020-2023 heeft als doel de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren en te zorgen voor een gezonde, aantrekkelijke en klimaatbestendige leefomgeving.

Belangrijke speerpunten zijn:

1. Versterking van biodiversiteit en ecologisch beheer van bermen en plantvakken.
2. Klimaatadaptatie , zoals vergroening van stedelijke gebieden en wateropvang.
3. Samenhang met andere disciplines , zoals riolering en wegenonderhoud.
4. Verduurzaming , o.a. circulaire economie zoals compost uit eigen afvalstroom groen.
5. Participatie van inwoners en integratie van maatschappelijke meerwaarde.

Eind 2026 leggen we een nieuw Beheerplan Openbaar Groen voor aan de gemeenteraad. Hierin worden de toekomstige ontwikkelingen en opgaven op het gebied van groenbeheer meegenomen.
Overzicht beheerplannen Groen

2. Bomen

Het Bomenbeleid en -beheerplan 2025 vormt de leidraad voor het beheer, de bescherming en de ontwikkeling van het gemeentelijke bomenbestand. Het plan biedt duidelijke kaders is gebaseerd op drie centrale ambities: betere bomen, meer en beter beschermde bomen en een betere samenwerking rondom bomen. Deze ambities dragen bij aan maatschappelijke opgaven op het gebied van biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid, leefbaarheid en cultuurhistorie. Binnen het boombeleidsplan 2025 beschermen en versterken we waardevolle bomen en boomstructuren en geven we uitvoering aan de doelstellingen van het nog te benoemen programma “Groen, Blauw en Klimaat” binnen de Omgevingswet. Een digitale bomenviewer geeft inwoners meer inzicht in de gemeentelijke bomen, hun waarde, beheer en beschermingsstatus. Dit draagt bij aan transparantie, participatie en een betere samenwerking rondom bomen.
In de komende periode ligt de focus niet primair op het vergroten van het aantal bomen, maar op het versterken van de kwaliteit, vitaliteit en het kroonvolume van het bomenbestand. Grote, gezonde bomen leveren een belangrijke bijdrage aan verkoeling, waterberging, luchtkwaliteit, biodiversiteit en de gezondheid van inwoners. Daarom sturen we steeds meer op boomkroonvolume en ecosysteemdiensten in plaats van op aantallen bomen alleen. Bij nieuwe aanplant, vervanging en herinrichting geven we prioriteit aan duurzame groeiplaatsen, toekomstbestendige boomsoorten en het versterken van bestaande groenstructuren. Daarbij sluiten we aan bij de internationaal erkende 3-30-300-richtlijn. Als ‘tussenstap’ naar deze richtlijn streeft de gemeente Horst aan de Maas naar een meer haalbare boomkroonbedekking van 20% binnen de bebouwde kommen. Deze ambitie vormt een richtinggevend kader voor ruimtelijke ontwikkelingen, herinrichtingen en vergroeningsprojecten.
Door klimaatverandering, droogteperioden, extreme neerslag en toenemende ruimtedruk staat het bomenbestand onder druk. Daarom investeren we de komende jaren in groeiplaatsverbetering, bescherming van waardevolle bomen, aanplanten van bomen, monitoring van de boomconditie en het vergroten van het boomkroonvolume. Hiermee versterken we de klimaatbestendigheid en zorgen we ervoor dat bomen ook op lange termijn een belangrijke bijdrage leveren aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving.

3. Bos- en natuurwerkbeheerplan 2023-2033

Het Bos- en Natuurwerkbeheerplan 2023-2033 vormt het kader voor het beheer van de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en kleine landschapselementen. Met dit beheer geven we invulling aan maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, biodiversiteitsherstel, recreatie en kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. We behouden en versterken de biodiversiteit. Dit doen we door natuurwaarden te ontwikkelen, begrazingsgebieden in te richten, en invasieve exoten op een ecologisch verantwoorde wijze te beheersen. Daarnaast zetten we in op bosverjonging, het behoud en herstel van kleine landschapselementen en het versterken van ecologische verbindingen. Daarmee dragen we bij aan een aantrekkelijk, samenhangend, aaneengesloten landschap waarin natuur, water en recreatie elkaar versterken.
Tegelijkertijd hebben bossen en natuurterreinen steeds meer te maken met de gevolgen van klimaatverandering, zoals droogte, hitte en extreme weersomstandigheden. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, werken we aan klimaatbestendige bossen met meer variatie in boom- en struiksoorten. We zorgen ervoor dat bossen en natuurterreinen veilig en beleefbaar blijven voor bezoekers. Dit doen we onder meer door het uitvoeren van veiligheidsinspecties langs wandelroutes en verblijfsgebieden. Binnen het bos- en natuurbeheer verlagen we de risico’s op natuurbranden door integratie van landelijke richtlijnen zoals de Risico Index Natuurbranden. Daarnaast zoeken we samenwerking met de Veiligheidsregio Noord-Limburg.
In de komende jaren blijven veiligheid, biodiversiteit, toegankelijkheid en natuurbrandpreventie centrale thema's binnen het bos- en natuurbeheer. Belangrijke uitdagingen zijn de toenemende gevolgen van klimaatverandering, de soms eenzijdige samenstelling van onze bossen en de impact van extreme weersomstandigheden. Daarom blijven we investeren in klimaatbestendige en soortenrijke bossen, het versterken van ecologische verbindingen en het realiseren van een robuust groen-blauw netwerk dat bijdraagt aan natuurherstel, biodiversiteit en een toekomstbestendig landschap.

4. Speelbeheerplan

Het Speelbeheerplan 2026 -2030 heeft als doel om een veilige, inclusieve en uitdagende speelomgeving te creëren die aansluit bij de behoeften van kinderen in verschillende leeftijdsgroepen.
Belangrijke speerpunten zijn:

1. Actualisatie van speellocaties : inventarisatie van bestaande speelplekken en afstemming op de demografische samenstelling van de buurt.
2. Leeftijdsgerichte inrichting : speelaanleidingen worden aangepast aan de leeftijdsgroepen in de omgeving.
3. Klimaatadaptief en natuurlijk spelen : meer aandacht voor groen, water en natuurlijke elementen in speelplekken.
4. Burgerparticipatie : inwoners en kinderen worden actief betrokken bij het ontwerp en beheer van speelruimte.
5. Integratie met gezondheid en leefbaarheid : spelen wordt gezien als essentieel voor fysieke en sociale ontwikkeling van kinderen.

Het onderhoud van de speelvoorzieningen voeren we zodanig uit dat het voldoet aan het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen uit 2023. Het beschikbare onderhoudsbudget is meerjarig toereikend en er is geen sprake van achterstallig onderhoud.
Er wordt bekeken of kleine, versnipperde speeltuintjes kunnen verdwijnen en bestaande grotere speeltuinen uitgebreid of verbeterd kunnen worden.
We vervangen speeltoestellen op basis van technische levensduur. Bij vervanging wegen we af of het noodzakelijk is om een nieuw toestel te plaatsen. Bij noodzakelijkheid maken we mede gebruik van de reserve Speelvoorzieningen.
We plaatsen, onder voorwaarden, natuurlijke speelaanleidingen zoals zwerfkeien en boomstammen in de openbare ruimte. We wijken hiermee af van het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen.

Eind 2026 leggen we een nieuw Speelbeheerplan voor de periode 2026-2030 voor aan het college.